Tonia i jej mały syn przyjechali z Polesia do małej chersońskiej wioski, aby założyć nowe gospodarstwo i zamieszkali na skraju wioski, w małej chatce z błota. Kobiecie z dzieckiem było ciężko, bardzo ciężko, wszyscy to widzieli. Nie miała męża, była wdową i nie miała inteligencji. Ludzie klasnęli w dłonie i w końcu ucichli. Musieli szukać tak pracowitej osoby jak ona. Tonya miała również dobry charakter, umiała żartować i była szczera dla ludzi. Dlatego zapuściła korzenie, a dziwna wioska stała się jej domem, a niegdyś obcy stali się tak bliscy i życzliwi. Ivanko dorastał. Skończył już szkołę i chciał iść na studia. Był dobry w naukach ścisłych, więc jego matka zrobiła wszystko, by jej jedyny syn miał lepszy start w życiu, tak jak ona. Chciała, by studiował, dostał pracę w mieście i nie wracał do wioski, by pracować. I modliła się do Pana – jej chłopak został “naukowcem”. Do wioski matki wracał coraz rzadziej, bo pracował już w instytucie, który ukończył z wyróżnieniem. Tonya nawet nie wiedziała, kiedy się ożenił. Iwanko przyprowadził do niej swoją synową, “żeby ją zobaczyła”, gdy byli już małżeństwem od prawie roku. Spojrzała na Switłanę: wysoka, piękna! Czułam, że powinnam być szczęśliwa z powodu syna. Ale tak bardzo bolało ją serce, że zdecydowali się na małżeństwo bez błogosławieństwa matki. Więc w odpowiedzi na powitanie syna mogła tylko płakać, a nie mówić. Po prostu stała i płakała. Nawet nie zaprosiła mnie do domu. “Nie płacz, mamo”, uspokoił ją Ivan, “żyję i mam się dobrze. Przyprowadziłem ci moją synową. Wkrótce będzie miała wnuki. “Wybacz mi, Ivanka, to moja miłość do ciebie sprawia, że płaczę ze starości. Tak dawno się nie widzieliśmy. Nie mogłam się powstrzymać. – No dalej. Przytul mnie. W przeciwnym razie będzie powódź” – zażartował Ivan i nie czekając, aż jego matka podejdzie, podszedł do niej, przytulił ją, pocałował, a ona się rozchmurzyła. Chociaż Tonya nie raz płakała przy stole, nie mogła zrozumieć, jak dzieci wzięły ślub bez chodzenia do kościoła: “Jaki ślub, mamo? Oboje jesteśmy członkami partii komunistycznej, Swietłana i ja.” On również wziął sobie do serca wyrzuty swoich synów.
“Biorę to bez kościoła dla ciebie”, powiedział Iwan, “bo widzisz, nie mam ojca. I nigdy nie było nikogo, kto by mi pomógł.” Switłana przerwała mu w tym momencie. Widziała, że jej teściowa czuje się bardzo źle. Nalała jej do szklanki trochę środków uspokajających i zaprowadziła do pokoju. Tam pomogła matce Ivana położyć się na łóżku i przykryła ją ciepłym szalem, który przyniosła w prezencie. Po odczekaniu, aż kobieta zaśnie, wróciła do kuchni: “Dlaczego to zrobiłaś? Widzisz, moja matka jest wystarczająco zgorzkniała. Nie zawracaj sobie głowy – powiedziała ostro do Ivana. Nieważne, ile razy ją prosiłem, nieważne, ile razy błagałem: powiedz mi, kim był mój ojciec! A ona milczała. Myślisz, że nie jestem zgorzkniała? Albo nie wiedzieć, jaką jestem rodziną. Wieczorem Tonya wstała z łóżka, ale gości już nie było.
I znowu obmyła twarz łzami. Sekret wyjawiła w dniu swoich urodzin Następnym razem syn przyprowadził synową z wnuczką, małą córeczką. Później przyjechali z dwójką dzieci. Tonya widywała syna w ten sposób raz lub dwa razy w roku. Słyszała tylko wymówki, gdy pytała, dlaczego Ivan tak długo nie wychodzi: autobus rzadko jeździ, nie ma czasu, droga jest zła, a młodzi ludzie nie chcą psuć swoich samochodów. Próbowała wszystko zrozumieć i zaakceptować. A serce matki znów płakało. Lata leciały, jakby na skrzydłach, niosąc jej lata w wir. W tym czasie Tonya bardzo się postarzała. Miała już ponad siedemdziesiąt lat i zbliżała się do 90. urodzin. Ivan postanowił zrobić matce niespodziankę – być może po raz pierwszy w życiu. Sam został dziadkiem i zaczął rozumieć, jak ważne jest, aby dzieci przychodziły do ciebie w odwiedziny. Jak zwykle w swoje urodziny Tonya poszła rano do kościoła. Mimo że nie była to niedziela, wiedziała, że ksiądz otworzy dla niej kościół, wyspowiada, udzieli jej komunii świętej i zaśpiewa “wiele lat”.
Ledwo dowlokłam się do domu, otworzyłam drzwi, a tam stała cała rodzina: mój syn i synowa, ich córki z mężami i dziećmi! Każdy z nich przyszedł. Tonya nie wiedziała, z czego bardziej się cieszyć: z tego, że Pan zesłał jej tak długie życie, czy z tego, że wreszcie zobaczyła wszystkich swoich najbliższych razem? Z kościoła zabrali jej matkę do dzielnicy, do restauracji. Stara Tonya nigdy w życiu nie widziała takiego jedzenia, ani nigdy nie próbowała tak dobrego tortu zrobionego na jej cześć. Przyjęcie dobiegało końca. Wydawało się, że wszyscy już wznieśli toast za zaszczytny jubileusz.
Wtedy Ivan ponownie poprosił o głos: Jego matka wstała od stołu i rozejrzała się zdezorientowana. Dziesiątki oczu patrzyły na nią. Wydawało się, że wszyscy czekają na jej odpowiedź. Zebrała myśli, wzięła oddech i wyznała: “A ja, mój synu, nie wiem nie tylko, kto jest twoim ojcem, ale także kim jest… twoja matka”. I zalała się gorzkimi łzami. W sali zapanowała cisza. Wszyscy siedzieli skamieniali, bojąc się poruszyć. Tylko Ivan wstał: “Co ty mówisz, mamo?” “Prawdę, dziecko. Kiedyś wychodziłam z lasu i usłyszałam gdzieś płacz chłopca.
Rozejrzałem się i znalazłem paczkę w trawie. Leżałeś w niej owinięty, a w pobliżu nie było nikogo. Twoja matka nie chciała cię zrujnować, ale prawdopodobnie nie mogła cię wychować. Kiedyś położyła go tam, gdzie przechodzili ludzie, żeby ktoś mógł go zabrać. Więc go zabrałem. Zrobiłem dla ciebie dokumenty i uciekłem z dzieckiem, żeby nikt nigdy nie powiedział ci prawdy. Ivan rzucił się, by ucałować ręce matki i prosić o przebaczenie. Ale ona go powstrzymała: “Całe życie bałam się tego dnia, że powiem ci wszystko, a ty mnie zostawisz. Bo kim ja jestem dla ciebie – jesteś moją matką. Nie mam innej matki. Po objawieniu matki Ivan zaczął częściej ją odwiedzać. Ponieważ zrozumiał wartość matczynego poświęcenia.
